ЫЛДЬАА, ЭН КҮН БҮГҮН БАР ДЬОНТГОР ТЫЫННААХХЫН
Куһаҕан Ыал уола олоҥхо дуораана,
Сахалыын, омуктуун киэн туттар уолана
Эн буоллуҥ, Ылдьаабыт, күүтүүлээх ыалдьыппыт,
Сырдык күн кэриэтэ, күн тэҥэ киһибит.
Сахалыы майгылаах, сайаҕас санаалаах,
Киэҥ дириҥ эҥсиилээх, олохтоох толкуйдаах,
Ханнык да бутуурдаах, балыырдаах кэмнэргэ
Санааҕын түһэрэн санньыйан биэрбэккэ,
Дьон дьолун туһугар олоххун анааҥҥын,
Ылдьаа, эн күн бүгүн бар дьоҥҥор тыыннааххын.
Сут-кураан, сэрии, тыыл ыарахан сылларын,
Аччьпс дьон абатын, өлөр дьон ынчыгын
Эккинэн-хааҥҥынан барытын билэҥҥин,
Дойдугун быыһыырга, олоҕу салгыырга
Аһымал санааҕын сыал-сорук гынаҥҥын,
Эн Саха омугун дьолугар төрөөҥҥүн
Сүрэххин, суобаскын толук да туттаҥҥын,
Өлүүнү утары эрдээхтик хаампытыҥ.
Кырдьыктаах охсуһуу боотура буолаҥҥын,
Кырьпстаах хапсыһыы буомнарын ааһаҥҥын,
Сут-кураан, аччык кэм ыардарын кыайаҥҥын,
Дьол-саргы үөрүүтун бар дьоҥҥор тиэрдэҥҥин,
Дойдугун алдъархаи аатыттан быыһааҥҥын,
Уостан уос, ыалтан ыал номоҕор киирэҥҥин,
Үөрбэт дьон улуукан махталын ылаҥнъш
Үйэ-саас тухары ахтыллар ааттанныҥ.
* * *
Салгын кут чэпчэки кынатын тииринэн
Киҥкиниир киэҥ халлаан хотойо буолаҥҥын
Сахабыт дойдутун кэрийэ көтөҕүн,
Сайдыы киэҥ аартыгын астына көрөҕүн.
Ааспыт кэм үтүөтүн, мөкүтүн кэпсиигин,
Кэлэр кэм туһунан сэһэргээн ааһаҕын,
Көлүөнэ ыччаккар кэриэскин этэҕин,
Ыраитан, ыраахтан эҕэрдэ ыытаҕын.
Эҥсиэлим хочото! Киэн тутун уолгунан!
Хотойдор бэртэрин көтүппүт дьолгунан!
Кэнэҕэс даҕаны кэпсэлгэ кыттыһар
Эр-хорсун санаалаах үтүөкэн дьоҥҥунан!
ХАТЫҤ АРЫЫ ХОҺУУНА
Хахсаат буурҕа хаайбатах,
Хоту буурҕа кыайбатах
Хатыҥ Арыы хотойо,
Хатарыылаах хоһууна.
Хос ырыата:
Дуула Боотур дуолан уол,
Дьоһун киһи Ылдьаа уол,
Кэлэр үйэ кэскилин
Кэрэһитэ этиҥ эн.
Хоту дьоҥҥо суол ыйар
Хоту сулус буолбутуҥ,
Сырдык олох сыдьаайар
Саҕахтарын аспытыҥ.
Хос ырыата
Ситэн-хотон, кыаҕыран,
Сахаҥ сирин аатырдан,
Ылдьаа Дархан дуо дэтэн,
Киһи бэрдэ дэттиҥ эн.
Хос ырыата
Өркөн өйүҥ күүһүнэн,
Өлөн баран өлбөтөх
Үтүө аатыҥ киэркэйдэ,
Сири тула эргийдэ.
Хос ырыата
17.03.2016 с. Хатырык
ТӨРӨӨБҮТЭ ЫЛДЬАА УОЛ
Хатыҥ Арыы буоругар,
Саха мааны ыалыгар
Төрөөбүтэ Ылдьаа уол
Күүтэр этэ сырдык суол.
Хос ырыата:
Эҥсиэли хочото
Киэн тутун уолгунан,
Хотойдор бэртэрин
Көтүппүт дьолгунан.
Өлүү-сүтүү, сут-кураан,
Хонук аайы күн ыараан,
Сабардаабыт кэмигэр
Аанньал тэҥэ буолтуҥ Эн.
Хос ырыата
Хатыҥ Арыы хоһууна,
Киһи киилэ, саарына,
Дьонуҥ ахтар астына,
Сахаҥ сирэ махтана.
Хос ырыата
Мөккүөр бөҕө мөҥүрээн,
Боотур буолар кэм кэлэн, т.
Кыһалҕаны кыайбытыҥ,
Дурда-хахха буолбутуҥ.
Хос ырыата
Күннээх халлаан күлүмэ,
Көлбөҕүрбэт буолуохтун,
Хаардаах дойду хоһууна
Уруйдана туруохтун.
Хос ырыата
Айыыһытыҥ, аанньалыҥ
Аргыстаһа сылдьыахтын,
Албан аатыҥ, сураҕыҥ
Айхалынан туолуохтун.
Хос ырыата
02.01.2016 с. Хатырык
ЫЛДЬАА, ЭН СҮДҮТТЭН СҮД ҮГҮН
Үйэбэр көрбөтөх киһибэр
Мин кини улуукан аатыгар
Өрүүтүн махтана саныыбын,
Бу хоһоон тылларын аныыбын.
Кини таас күлүгүн таһыгар,
Мин кини бу сүдү күлүгэр,
Төбөбүн тоҥхотон турабын,
Ол туран арааһы саныыбын.
Билигин сааһырбыт дьоҥҥуттан,
Биһиги көлүөнэ аатыттан,
Сибэкки дьөрбөтүн уурабын,
Махтал тыл бастыҥын этэбин.
Төһө да аасталлар ол сыллар –
Ыар тыынын биһи да билбиппит,
Кыракый бурдугу да ылар
Уочарат диэн тугун билбиппит.
Ол бурдук барахсан абыраан,
Ас-таҥас дэлэйэр кыралаан,
Ыстаалын Ылдьаалыын абыраан,
Кыл тыыммыт ордубут сыккыраан.
Байыаннай бэрээдэк диэн ааттаан
Бардамнык даҕаны хам баттаан
Бар дьону бараабыт эбиттэр,
Буруйа суох дьону эспиттэр.
Аччыктыыр диэн тугун билбэтэх,
Ымсыырар да диэни көрбөтөх,
Ол ону билбэтэх көлүөнэ,
Баҕардар аахайыа да суоҕа.
Ол эрэн улаатан, өйдөнөн,
Үтүөнү үтүөнэн билинэн,
Ааспыт кэм дьонугар махтанан
Төбөтүн нөрүтүө төҥкөтөн.
Эдэрдиин-эмэнниин билээри,
Эйиэхэ махтал тыл этээри,
Этэр тыл кэрэтин тиэрдээри,
Ылдьаа диэн бу кимий диэхтэрэ.
Ылдьаа диэн эр бэрдэ этэ диэн,
Сахаттан саарына диэтэххэ,
Сахатын дойдутун тыыннаабыт
Өлүүттэн-сүтүүттэн быыһаабыт,
Өркөннөөх өй күүһэ кыттыспыт,
Өлөрү өйүнэн баһыйбыт,
Ылдьаа диэн эр бэрдэ диэн этэн,
Сахалыы сэмэйдик киэн туттан,
Амарах сүрэхтээх ааттааҕа,
Бу сиргэ майгылаах бастыҥа,
Билэр дьон ол оннук этиэххэ,
Эрэллээх эркиммит дэһиэххэ.
Бу бүгүн - кэнэҕэс даҕаны
Сахабыт дойдутун бар дьоно,
Сахалыын, нууччалыын, омуктуун
Махтал тыл бастыҥын этиэҕэ.
Үтүөнү оҥорбут өлбөтүн,
Хаһан да өспөтүн-сүппэтин,
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын,
Ыччат дьон бигэтик өйдүөҕэ.
Өксөкү бэртэрин үөскэппит
Эҥсиэли хочото уруйдан!
Максимы, Ылдьааны төрөппүт
Нам сирэ аатыра айхаллан.
Элиэнэ эбэбит барахсан
Арҕааҥҥы-илиҥҥи кытыла,
Киэн тутун үйэлээх дьолгунан,
Коммунист хотойо уолгунан.
Киминэн даҕаны кэмнэммэт,
Тугунан даҕаны төлөммөт,
Бар дьоҥҥун өлүүттэн быыһаабыт,
Ылдьаа, Эн эбиккин - аанньалбыт.
Олох да эҕэлээх-дьаҕалаах,
Тойон да туһугар араастаах,
Таҥнарыы, самнарыы аргыстаах,
Олорбут олоҕуҥ кыһыылаах.
Ол эрэн уол оҕо, ат кулун
Барытын тулуйан, аһаран,
Бар дьоҥҥор Эн дьолу баҕаран,
Дойдугун күн аайы барҕардан,
Баараҕай өксөкү буоларыҥ,
Ол онтон Эн дьолгун буларыҥ.
Ол иһин Эйигин бу бүгүн
Аан дойдуҥ барыта айхаллыыр,
Сүрэҕин сылааһын этиэҕин
Тыл көстөн биэрбэтэ эрэйдиир.
Ылдьаа, Эн сүдүттэн сүдүгүн,
Хаһан да өспөккүн-өлбөккүн,
Уостан уос номоҕор Эн хаалыаҥ
Бар дьоҥҥор өрүүтүн ахтыллыаҥ.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, эр бэрдин,
Кэриэстээҥ Эҥсиэли хотойун,
Саханы саха дуо дэппити,
Олоххо олоҥхо боотурун.
Ааспыт кэм үтүөтүн-мөкүтүн
Анааран-аттаран ахтыахха,
Ол онтон үөрэнэн өрүүтүн
Өбүгэ дьоммутун өйдүөххэ.
Биһиги үтүөбүт ол буолуо,
Кэнэҕэс ыччаппыт да үөрүө,
Оһохпут мэлдьитин оттуллуо,
Торҕо күөх буруобут унаарыа!
Кулун тутар 5 күнэ. 2016 сыл Хатырык
УРУЙДААҤ-АЙХАЛЛААҤ ЫЛДЬААНЫ
Тыһыынча тоҕус сүүс түөрт уон биир
Түрбүөннээх күннэрэ үүммүтэ,
Эбиитин сут, кураан кыһайан,
Бар дьону сэниэтин эспитэ.
Ол кэмҥэ баартыйа опкуомун
Саарбах дьон салайбыт эбиттэр,
Байыаннай бириэмэ диэн ааттаан,
Чурапчы дьоннорун күүһүлээн,
Тус хоту көһөргө күһэйэн,
Балыгы бултуурга дьаһайан,
Туга да суох сиргэ тиэрпиттэр,
Эрэйи эппиттэр.
Оҕону-урууну ытатан,
Өлүүнү-сүтүүнү дэлэтэн,
Кумалаан кэриэтэ көрүллэн,
Барбыттар сүөһүлүү үүрүллэн.
Бу аата баартыйа уурааҕын
Бигэтик толоруу буоллаҕа,
Ол бүгүн даҕаны хобдохтук
Ахтылла, иһиллэ турдаҕа.
Ол эрэ буолуо дуо, бу кэмҥэ
Атын да илиҥҥи улуустар,
От оттоон ол онно кыстыктаан
Көспүттэр кыһалҕа кыаһылаан.
Сахабыт дойдутун үрдүнэн
Ас-таҥас адьаһын мэлийэн,
Ыар баттык кыһалҕа кыпчыйан
Өлбүтэ үгүс дьон хоргуйан.
От-бурдук үүммэккэ хаппыта,
Алааһы аһыҥа саппыта,
Адьаһын эстэрбит кэлбитэ,
Күһэҥэ быстара буолбута.
Ханнык да чэпчэтии диэн суоҕа,
Бурдук диэн адьаһын да суоҕа
Эгэ эт, атын ас кэлиэ дуо?
Үрүҥ ас даҕаны кэмчитэ.
Үрүҥ тыын өллөйө буоллун диэн,
Халҕаны бүрүйбүт тириини,
Атын да амырыын астары
Аччык дьон ыксалтан аһыыра.
Хотону муҥунан сүөһүнү,
Сыһыыны толору сылгыны,
Ол аччык эрэйдээх көрөрө,
Ол онтон сиэбэккэ өлөрө.
Балыкка анаммыт балыгы
Күн аайы булгуччу бултуура,
Хахсаат тыал хаарыйар тымныытын,
Хоту сир силлиэтин-буурҕатын,
Хорсуннук тулуйа сатыыра,
Барытын фроҥҥа аныыра,
Сэриигэ аттаммыт аймаҕын
Күн аайы, түүн аайы саныыра.
Тыылга да бу кэмҥэ кыһалҕа
Фроҥҥа кэриэтэ буолбута,
Аччыктаан, хоргуйан, дьэҥкэрэн,
Үгүс да киһибит өлбүтэ.
Ол ону саныахха ынырык,
Хас биирдии киһиэхэ тэҥ ыарык
Көхсүгэ сүгэһэр буолбута,
Атын сир буоругар хаалбыта.
Сылгыны, сүөһүнү өлөрүөҥ
Ол онно хайаан да сууттаныаҥ,
Бултаабыт балыктан үссэниэҥ,
Буруйдаах аатыран тутуллуоҥ.
Бу кэмҥэ хобуоччу, донуосчут
Муҥутаан даҕаны хойдубут,
Бар дьонун аһынан аһаппыт
Ол былаас өстөөҕө аатырбыт.
Сүөһүнү, сылгыны көрөөччү,
Муораҕа балыгы бултааччы,
Бурдугу, сиэмэни ыһааччы
Быһата кумалаан буолбута.
Бу кэмҥэ Ылдьаа диэн эр бэрдэ
Салайар үлэҕэ баар этэ,
Бар дьонун аһынан, харыстаан,
Мунньахха мөккүһэн, этиһэн,
Ыстаалын аатыгар хаста да
Көрдөһүү суругун суруйан,
Сахабыт сиригэр сөбө суох
Салалта олорор диэбитэ.
Дьэ, кэлин тиһэҕэр эр бэрдэ
Москуба куоракка тиийбитэ,
Ыстаалын оҕонньор киниэхэ
Көрсүһэр түгэни биэрбитэ.
Көрсүһүөх, кэпсэтиэх — диэбитэ.
Ол онно Ылдьаа, дьэ, кырдьыгы
Уоһукка толору эппитэ,
Түмүгэр Ыстаалын киниэхэ
Дойдугун салай диэн эппитэ.
Үөрүүнү кытары сөпсөһөн,
Дьонугар ас-таҥас көрдөһөн,
Ол ону барытын ситиһэн,
Кыайыылаах эргийэн кэлбитэ.
Сахабыт дойдута киэҥ да киэҥ,
Кэрийиэх диэтэххэ олус киэҥ,
Ол ону барытын кыайбыта,
Дьонугар ас-таҥас тиэрпитэ.
Бүтүннүү өлүөх дьон ол кэмтэн
Өллөнөн, өрүттэн барбыта,
Күүтүүлээх, үөрүүлээх күн тахсан
Дойдулаах дойдутун булбута.
Кыһалҕа кыпчыйар кэмигэр
Төрөөбүт төрүт буор көмөтө,
Аар тайҕа барахсан баай булда,
Өрүспүт, күөллэрбит балыга,
Эбиискэ, күүс-көмө буолбута,
Сорох дьон ол онон орпута.
Ылдьааны ол сахха даҕаны
Кылыытын кэтээччи элбэҕэ,
Араастаан түһэрэн, саҥаран,
Үлэттэн үлэҕэ көстөҕө.
Ол эрэн ханнык да үлэҕэ
Киниттэн ордубут суох этэ,
Ол иһин бу бүгүн даҕаны
Ахтыллан ааттана турдаҕа.
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын
Дьон-аймах бигэтик биллэҕэ,
Үтүөнү оҥорбут үтүөтүн
Төлөһөр кэм-кэрдии кэллэҕэ.
Үтүөкэн дьоннорбут ааттарын,
Эриирдээх-эрэйдээх суолларын,
Сэгэрдээр, өрүүтүн өйдүөҕүҥ,
Саатар ол онон үөрдүөҕүҥ.
Сырдык да санаалаах дьоннору
Айыыһыт хотуммут анаабыт,
Саас-үйэ тухары толору
Ахтылла туруҥ диэн дьоллообут.
Олортон биир сырдык арылхай,
Хотугу сулустуу чаҕылхай,
Чахчы да эн, Ылдьаа, эбиккин
Ол оннук ананан кэлбиккин.
Эйиигин өйдүүллэр Өлөөннөр,
Сунтаардар, Ньурбалар,
Бүлүүлэр, Уус Алдан, Чурапчы дьонноро
Сахабыт дойдутун бар дьоно.
Хаһан да төлөммөт сүдү иэс,
Ол ону толорор улуу иэс,
Ол аата Эйиигин өйдүүллэр,
Ол онтон киэн туттан үөрэллэр.
Оо, Ылдьаа, Эн олус сүдүгүн
Ол ону бэйэҥ да билбэккин,
Эн өрүү күндүттэн күндүгүн,
Үөһэттэн тырымныыр сулускун.
Кыһалҕа, кыһарҕан кыпчыйбыт,
Эдэрдиин-эмэнниин кыттыспыт,
Сааһырбыт көлүөнэҥ аатыттан
Эҕэрдэ тылларын тут эрэ.
Хотойдор хаһан да өлбөттөр,
Хотойдор мэлдьитин үрдүктэр,
Өлөрү өйүнэн кыайбыттар,
Олохтон хаһан да сүппэттэр.
Алгыаҕыҥ дойдубут бэртэрин,
Арчылыы сылдьыаҕыҥ ааттарын,
Күүс-көмө, өйөбүл буолтарын
Хаһан да самныбат кыахтарын.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, уруйдааҥ!
Бар дьонун быыһаабыт саарыны!
Айхаллааҥ, доҕоттоор, айхаллааҥ!
Күн буолбут аанньалы, Ылдьааны!
ХАТЫҤ АРЫЫ ХОҺУУНА
Хахсаат буурҕа хаайбатах,
Хоту буурҕа кыайбатах
Хатыҥ Арыы хотойо,
Хатарыылаах хоһууна.
Хос ырыата:
Дуула Боотур дуолан уол,
Дьоһун киһи Ылдьаа уол,
Кэлэр үйэ кэскилин
Кэрэһитэ этиҥ эн.
Хоту дьоҥҥо суол ыйар
Хоту сулус буолбутуҥ,
Сырдык олох сыдьаайар
Саҕахтарын аспытыҥ.
Хос ырыата
Ситэн-хотон, кыаҕыран,
Сахаҥ сирин аатырдан,
Ылдьаа Дархан дуо дэтэн,
Киһи бэрдэ дэттиҥ эн.
Хос ырыата
Өркөн өйүҥ күүһүнэн,
Өлөн баран өлбөтөх
Үтүө аатыҥ киэркэйдэ,
Сири тула эргийдэ.
Хос ырыата
17.03.2016 с. Хатырык
ТӨРӨӨБҮТЭ ЫЛДЬАА УОЛ
Хатыҥ Арыы буоругар,
Саха мааны ыалыгар
Төрөөбүтэ Ылдьаа уол
Күүтэр этэ сырдык суол.
Хос ырыата:
Эҥсиэли хочото
Киэн тутун уолгунан,
Хотойдор бэртэрин
Көтүппүт дьолгунан.
Өлүү-сүтүү, сут-кураан,
Хонук аайы күн ыараан,
Сабардаабыт кэмигэр
Аанньал тэҥэ буолтуҥ Эн.
Хос ырыата
Хатыҥ Арыы хоһууна,
Киһи киилэ, саарына,
Дьонуҥ ахтар астына,
Сахаҥ сирэ махтана.
Хос ырыата
Мөккүөр бөҕө мөҥүрээн,
Боотур буолар кэм кэлэн, т.
Кыһалҕаны кыайбытыҥ,
Дурда-хахха буолбутуҥ.
Хос ырыата
Күннээх халлаан күлүмэ,
Көлбөҕүрбэт буолуохтун,
Хаардаах дойду хоһууна
Уруйдана туруохтун.
Хос ырыата
Айыыһытыҥ, аанньалыҥ
Аргыстаһа сылдьыахтын,
Албан аатыҥ, сураҕыҥ
Айхалынан туолуохтун.
Хос ырыата
02.01.2016 с. Хатырык
ЫЛДЬАА, ЭН СҮДҮТТЭН СҮД ҮГҮН
Үйэбэр көрбөтөх киһибэр
Мин кини улуукан аатыгар
Өрүүтүн махтана саныыбын,
Бу хоһоон тылларын аныыбын.
Кини таас күлүгүн таһыгар,
Мин кини бу сүдү күлүгэр,
Төбөбүн тоҥхотон турабын,
Ол туран арааһы саныыбын.
Билигин сааһырбыт дьоҥҥуттан,
Биһиги көлүөнэ аатыттан,
Сибэкки дьөрбөтүн уурабын,
Махтал тыл бастыҥын этэбин.
Төһө да аасталлар ол сыллар –
Ыар тыынын биһи да билбиппит,
Кыракый бурдугу да ылар
Уочарат диэн тугун билбиппит.
Ол бурдук барахсан абыраан,
Ас-таҥас дэлэйэр кыралаан,
Ыстаалын Ылдьаалыын абыраан,
Кыл тыыммыт ордубут сыккыраан.
Байыаннай бэрээдэк диэн ааттаан
Бардамнык даҕаны хам баттаан
Бар дьону бараабыт эбиттэр,
Буруйа суох дьону эспиттэр.
Аччыктыыр диэн тугун билбэтэх,
Ымсыырар да диэни көрбөтөх,
Ол ону билбэтэх көлүөнэ,
Баҕардар аахайыа да суоҕа.
Ол эрэн улаатан, өйдөнөн,
Үтүөнү үтүөнэн билинэн,
Ааспыт кэм дьонугар махтанан
Төбөтүн нөрүтүө төҥкөтөн.
Эдэрдиин-эмэнниин билээри,
Эйиэхэ махтал тыл этээри,
Этэр тыл кэрэтин тиэрдээри,
Ылдьаа диэн бу кимий диэхтэрэ.
Ылдьаа диэн эр бэрдэ этэ диэн,
Сахаттан саарына диэтэххэ,
Сахатын дойдутун тыыннаабыт
Өлүүттэн-сүтүүттэн быыһаабыт,
Өркөннөөх өй күүһэ кыттыспыт,
Өлөрү өйүнэн баһыйбыт,
Ылдьаа диэн эр бэрдэ диэн этэн,
Сахалыы сэмэйдик киэн туттан,
Амарах сүрэхтээх ааттааҕа,
Бу сиргэ майгылаах бастыҥа,
Билэр дьон ол оннук этиэххэ,
Эрэллээх эркиммит дэһиэххэ.
Бу бүгүн - кэнэҕэс даҕаны
Сахабыт дойдутун бар дьоно,
Сахалыын, нууччалыын, омуктуун
Махтал тыл бастыҥын этиэҕэ.
Үтүөнү оҥорбут өлбөтүн,
Хаһан да өспөтүн-сүппэтин,
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын,
Ыччат дьон бигэтик өйдүөҕэ.
Өксөкү бэртэрин үөскэппит
Эҥсиэли хочото уруйдан!
Максимы, Ылдьааны төрөппүт
Нам сирэ аатыра айхаллан.
Элиэнэ эбэбит барахсан
Арҕааҥҥы-илиҥҥи кытыла,
Киэн тутун үйэлээх дьолгунан,
Коммунист хотойо уолгунан.
Киминэн даҕаны кэмнэммэт,
Тугунан даҕаны төлөммөт,
Бар дьоҥҥун өлүүттэн быыһаабыт,
Ылдьаа, Эн эбиккин - аанньалбыт.
Олох да эҕэлээх-дьаҕалаах,
Тойон да туһугар араастаах,
Таҥнарыы, самнарыы аргыстаах,
Олорбут олоҕуҥ кыһыылаах.
Ол эрэн уол оҕо, ат кулун
Барытын тулуйан, аһаран,
Бар дьоҥҥор Эн дьолу баҕаран,
Дойдугун күн аайы барҕардан,
Баараҕай өксөкү буоларыҥ,
Ол онтон Эн дьолгун буларыҥ.
Ол иһин Эйигин бу бүгүн
Аан дойдуҥ барыта айхаллыыр,
Сүрэҕин сылааһын этиэҕин
Тыл көстөн биэрбэтэ эрэйдиир.
Ылдьаа, Эн сүдүттэн сүдүгүн,
Хаһан да өспөккүн-өлбөккүн,
Уостан уос номоҕор Эн хаалыаҥ
Бар дьоҥҥор өрүүтүн ахтыллыаҥ.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, эр бэрдин,
Кэриэстээҥ Эҥсиэли хотойун,
Саханы саха дуо дэппити,
Олоххо олоҥхо боотурун.
Ааспыт кэм үтүөтүн-мөкүтүн
Анааран-аттаран ахтыахха,
Ол онтон үөрэнэн өрүүтүн
Өбүгэ дьоммутун өйдүөххэ.
Биһиги үтүөбүт ол буолуо,
Кэнэҕэс ыччаппыт да үөрүө,
Оһохпут мэлдьитин оттуллуо,
Торҕо күөх буруобут унаарыа!
Кулун тутар 5 күнэ. 2016 сыл Хатырык
УРУЙДААҤ-АЙХАЛЛААҤ ЫЛДЬААНЫ
Тыһыынча тоҕус сүүс түөрт уон биир
Түрбүөннээх күннэрэ үүммүтэ,
Эбиитин сут, кураан кыһайан,
Бар дьону сэниэтин эспитэ.
Ол кэмҥэ баартыйа опкуомун
Саарбах дьон салайбыт эбиттэр,
Байыаннай бириэмэ диэн ааттаан,
Чурапчы дьоннорун күүһүлээн,
Тус хоту көһөргө күһэйэн,
Балыгы бултуурга дьаһайан,
Туга да суох сиргэ тиэрпиттэр,
Эрэйи эппиттэр.
Оҕону-урууну ытатан,
Өлүүнү-сүтүүнү дэлэтэн,
Кумалаан кэриэтэ көрүллэн,
Барбыттар сүөһүлүү үүрүллэн.
Бу аата баартыйа уурааҕын
Бигэтик толоруу буоллаҕа,
Ол бүгүн даҕаны хобдохтук
Ахтылла, иһиллэ турдаҕа.
Ол эрэ буолуо дуо, бу кэмҥэ
Атын да илиҥҥи улуустар,
От оттоон ол онно кыстыктаан
Көспүттэр кыһалҕа кыаһылаан.
Сахабыт дойдутун үрдүнэн
Ас-таҥас адьаһын мэлийэн,
Ыар баттык кыһалҕа кыпчыйан
Өлбүтэ үгүс дьон хоргуйан.
От-бурдук үүммэккэ хаппыта,
Алааһы аһыҥа саппыта,
Адьаһын эстэрбит кэлбитэ,
Күһэҥэ быстара буолбута.
Ханнык да чэпчэтии диэн суоҕа,
Бурдук диэн адьаһын да суоҕа
Эгэ эт, атын ас кэлиэ дуо?
Үрүҥ ас даҕаны кэмчитэ.
Үрүҥ тыын өллөйө буоллун диэн,
Халҕаны бүрүйбүт тириини,
Атын да амырыын астары
Аччык дьон ыксалтан аһыыра.
Хотону муҥунан сүөһүнү,
Сыһыыны толору сылгыны,
Ол аччык эрэйдээх көрөрө,
Ол онтон сиэбэккэ өлөрө.
Балыкка анаммыт балыгы
Күн аайы булгуччу бултуура,
Хахсаат тыал хаарыйар тымныытын,
Хоту сир силлиэтин-буурҕатын,
Хорсуннук тулуйа сатыыра,
Барытын фроҥҥа аныыра,
Сэриигэ аттаммыт аймаҕын
Күн аайы, түүн аайы саныыра.
Тыылга да бу кэмҥэ кыһалҕа
Фроҥҥа кэриэтэ буолбута,
Аччыктаан, хоргуйан, дьэҥкэрэн,
Үгүс да киһибит өлбүтэ.
Ол ону саныахха ынырык,
Хас биирдии киһиэхэ тэҥ ыарык
Көхсүгэ сүгэһэр буолбута,
Атын сир буоругар хаалбыта.
Сылгыны, сүөһүнү өлөрүөҥ
Ол онно хайаан да сууттаныаҥ,
Бултаабыт балыктан үссэниэҥ,
Буруйдаах аатыран тутуллуоҥ.
Бу кэмҥэ хобуоччу, донуосчут
Муҥутаан даҕаны хойдубут,
Бар дьонун аһынан аһаппыт
Ол былаас өстөөҕө аатырбыт.
Сүөһүнү, сылгыны көрөөччү,
Муораҕа балыгы бултааччы,
Бурдугу, сиэмэни ыһааччы
Быһата кумалаан буолбута.
Бу кэмҥэ Ылдьаа диэн эр бэрдэ
Салайар үлэҕэ баар этэ,
Бар дьонун аһынан, харыстаан,
Мунньахха мөккүһэн, этиһэн,
Ыстаалын аатыгар хаста да
Көрдөһүү суругун суруйан,
Сахабыт сиригэр сөбө суох
Салалта олорор диэбитэ.
Дьэ, кэлин тиһэҕэр эр бэрдэ
Москуба куоракка тиийбитэ,
Ыстаалын оҕонньор киниэхэ
Көрсүһэр түгэни биэрбитэ.
Көрсүһүөх, кэпсэтиэх — диэбитэ.
Ол онно Ылдьаа, дьэ, кырдьыгы
Уоһукка толору эппитэ,
Түмүгэр Ыстаалын киниэхэ
Дойдугун салай диэн эппитэ.
Үөрүүнү кытары сөпсөһөн,
Дьонугар ас-таҥас көрдөһөн,
Ол ону барытын ситиһэн,
Кыайыылаах эргийэн кэлбитэ.
Сахабыт дойдута киэҥ да киэҥ,
Кэрийиэх диэтэххэ олус киэҥ,
Ол ону барытын кыайбыта,
Дьонугар ас-таҥас тиэрпитэ.
Бүтүннүү өлүөх дьон ол кэмтэн
Өллөнөн, өрүттэн барбыта,
Күүтүүлээх, үөрүүлээх күн тахсан
Дойдулаах дойдутун булбута.
Кыһалҕа кыпчыйар кэмигэр
Төрөөбүт төрүт буор көмөтө,
Аар тайҕа барахсан баай булда,
Өрүспүт, күөллэрбит балыга,
Эбиискэ, күүс-көмө буолбута,
Сорох дьон ол онон орпута.
Ылдьааны ол сахха даҕаны
Кылыытын кэтээччи элбэҕэ,
Араастаан түһэрэн, саҥаран,
Үлэттэн үлэҕэ көстөҕө.
Ол эрэн ханнык да үлэҕэ
Киниттэн ордубут суох этэ,
Ол иһин бу бүгүн даҕаны
Ахтыллан ааттана турдаҕа.
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын
Дьон-аймах бигэтик биллэҕэ,
Үтүөнү оҥорбут үтүөтүн
Төлөһөр кэм-кэрдии кэллэҕэ.
Үтүөкэн дьоннорбут ааттарын,
Эриирдээх-эрэйдээх суолларын,
Сэгэрдээр, өрүүтүн өйдүөҕүҥ,
Саатар ол онон үөрдүөҕүҥ.
Сырдык да санаалаах дьоннору
Айыыһыт хотуммут анаабыт,
Саас-үйэ тухары толору
Ахтылла туруҥ диэн дьоллообут.
Олортон биир сырдык арылхай,
Хотугу сулустуу чаҕылхай,
Чахчы да эн, Ылдьаа, эбиккин
Ол оннук ананан кэлбиккин.
Эйиигин өйдүүллэр Өлөөннөр,
Сунтаардар, Ньурбалар,
Бүлүүлэр, Уус Алдан, Чурапчы дьонноро
Сахабыт дойдутун бар дьоно.
Хаһан да төлөммөт сүдү иэс,
Ол ону толорор улуу иэс,
Ол аата Эйиигин өйдүүллэр,
Ол онтон киэн туттан үөрэллэр.
Оо, Ылдьаа, Эн олус сүдүгүн
Ол ону бэйэҥ да билбэккин,
Эн өрүү күндүттэн күндүгүн,
Үөһэттэн тырымныыр сулускун.
Кыһалҕа, кыһарҕан кыпчыйбыт,
Эдэрдиин-эмэнниин кыттыспыт,
Сааһырбыт көлүөнэҥ аатыттан
Эҕэрдэ тылларын тут эрэ.
Хотойдор хаһан да өлбөттөр,
Хотойдор мэлдьитин үрдүктэр,
Өлөрү өйүнэн кыайбыттар,
Олохтон хаһан да сүппэттэр.
Алгыаҕыҥ дойдубут бэртэрин,
Арчылыы сылдьыаҕыҥ ааттарын,
Күүс-көмө, өйөбүл буолтарын
Хаһан да самныбат кыахтарын.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, уруйдааҥ!
Бар дьонун быыһаабыт саарыны!
Айхаллааҥ, доҕоттоор, айхаллааҥ!
Күн буолбут аанньалы, Ылдьааны!
ХАТЫҤ АРЫЫ ХОҺУУНА
Хахсаат буурҕа хаайбатах,
Хоту буурҕа кыайбатах
Хатыҥ Арыы хотойо,
Хатарыылаах хоһууна.
Хос ырыата:
Дуула Боотур дуолан уол,
Дьоһун киһи Ылдьаа уол,
Кэлэр үйэ кэскилин
Кэрэһитэ этиҥ эн.
Хоту дьоҥҥо суол ыйар
Хоту сулус буолбутуҥ,
Сырдык олох сыдьаайар
Саҕахтарын аспытыҥ.
Хос ырыата
Ситэн-хотон, кыаҕыран,
Сахаҥ сирин аатырдан,
Ылдьаа Дархан дуо дэтэн,
Киһи бэрдэ дэттиҥ эн.
Хос ырыата
Өркөн өйүҥ күүһүнэн,
Өлөн баран өлбөтөх
Үтүө аатыҥ киэркэйдэ,
Сири тула эргийдэ.
Хос ырыата
17.03.2016 с. Хатырык
ТӨРӨӨБҮТЭ ЫЛДЬАА УОЛ
Хатыҥ Арыы буоругар,
Саха мааны ыалыгар
Төрөөбүтэ Ылдьаа уол
Күүтэр этэ сырдык суол.
Хос ырыата:
Эҥсиэли хочото
Киэн тутун уолгунан,
Хотойдор бэртэрин
Көтүппүт дьолгунан.
Өлүү-сүтүү, сут-кураан,
Хонук аайы күн ыараан,
Сабардаабыт кэмигэр
Аанньал тэҥэ буолтуҥ Эн.
Хос ырыата
Хатыҥ Арыы хоһууна,
Киһи киилэ, саарына,
Дьонуҥ ахтар астына,
Сахаҥ сирэ махтана.
Хос ырыата
Мөккүөр бөҕө мөҥүрээн,
Боотур буолар кэм кэлэн, т.
Кыһалҕаны кыайбытыҥ,
Дурда-хахха буолбутуҥ.
Хос ырыата
Күннээх халлаан күлүмэ,
Көлбөҕүрбэт буолуохтун,
Хаардаах дойду хоһууна
Уруйдана туруохтун.
Хос ырыата
Айыыһытыҥ, аанньалыҥ
Аргыстаһа сылдьыахтын,
Албан аатыҥ, сураҕыҥ
Айхалынан туолуохтун.
Хос ырыата
02.01.2016 с. Хатырык
ЫЛДЬАА, ЭН СҮДҮТТЭН СҮД ҮГҮН
Үйэбэр көрбөтөх киһибэр
Мин кини улуукан аатыгар
Өрүүтүн махтана саныыбын,
Бу хоһоон тылларын аныыбын.
Кини таас күлүгүн таһыгар,
Мин кини бу сүдү күлүгэр,
Төбөбүн тоҥхотон турабын,
Ол туран арааһы саныыбын.
Билигин сааһырбыт дьоҥҥуттан,
Биһиги көлүөнэ аатыттан,
Сибэкки дьөрбөтүн уурабын,
Махтал тыл бастыҥын этэбин.
Төһө да аасталлар ол сыллар –
Ыар тыынын биһи да билбиппит,
Кыракый бурдугу да ылар
Уочарат диэн тугун билбиппит.
Ол бурдук барахсан абыраан,
Ас-таҥас дэлэйэр кыралаан,
Ыстаалын Ылдьаалыын абыраан,
Кыл тыыммыт ордубут сыккыраан.
Байыаннай бэрээдэк диэн ааттаан
Бардамнык даҕаны хам баттаан
Бар дьону бараабыт эбиттэр,
Буруйа суох дьону эспиттэр.
Аччыктыыр диэн тугун билбэтэх,
Ымсыырар да диэни көрбөтөх,
Ол ону билбэтэх көлүөнэ,
Баҕардар аахайыа да суоҕа.
Ол эрэн улаатан, өйдөнөн,
Үтүөнү үтүөнэн билинэн,
Ааспыт кэм дьонугар махтанан
Төбөтүн нөрүтүө төҥкөтөн.
Эдэрдиин-эмэнниин билээри,
Эйиэхэ махтал тыл этээри,
Этэр тыл кэрэтин тиэрдээри,
Ылдьаа диэн бу кимий диэхтэрэ.
Ылдьаа диэн эр бэрдэ этэ диэн,
Сахаттан саарына диэтэххэ,
Сахатын дойдутун тыыннаабыт
Өлүүттэн-сүтүүттэн быыһаабыт,
Өркөннөөх өй күүһэ кыттыспыт,
Өлөрү өйүнэн баһыйбыт,
Ылдьаа диэн эр бэрдэ диэн этэн,
Сахалыы сэмэйдик киэн туттан,
Амарах сүрэхтээх ааттааҕа,
Бу сиргэ майгылаах бастыҥа,
Билэр дьон ол оннук этиэххэ,
Эрэллээх эркиммит дэһиэххэ.
Бу бүгүн - кэнэҕэс даҕаны
Сахабыт дойдутун бар дьоно,
Сахалыын, нууччалыын, омуктуун
Махтал тыл бастыҥын этиэҕэ.
Үтүөнү оҥорбут өлбөтүн,
Хаһан да өспөтүн-сүппэтин,
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын,
Ыччат дьон бигэтик өйдүөҕэ.
Өксөкү бэртэрин үөскэппит
Эҥсиэли хочото уруйдан!
Максимы, Ылдьааны төрөппүт
Нам сирэ аатыра айхаллан.
Элиэнэ эбэбит барахсан
Арҕааҥҥы-илиҥҥи кытыла,
Киэн тутун үйэлээх дьолгунан,
Коммунист хотойо уолгунан.
Киминэн даҕаны кэмнэммэт,
Тугунан даҕаны төлөммөт,
Бар дьоҥҥун өлүүттэн быыһаабыт,
Ылдьаа, Эн эбиккин - аанньалбыт.
Олох да эҕэлээх-дьаҕалаах,
Тойон да туһугар араастаах,
Таҥнарыы, самнарыы аргыстаах,
Олорбут олоҕуҥ кыһыылаах.
Ол эрэн уол оҕо, ат кулун
Барытын тулуйан, аһаран,
Бар дьоҥҥор Эн дьолу баҕаран,
Дойдугун күн аайы барҕардан,
Баараҕай өксөкү буоларыҥ,
Ол онтон Эн дьолгун буларыҥ.
Ол иһин Эйигин бу бүгүн
Аан дойдуҥ барыта айхаллыыр,
Сүрэҕин сылааһын этиэҕин
Тыл көстөн биэрбэтэ эрэйдиир.
Ылдьаа, Эн сүдүттэн сүдүгүн,
Хаһан да өспөккүн-өлбөккүн,
Уостан уос номоҕор Эн хаалыаҥ
Бар дьоҥҥор өрүүтүн ахтыллыаҥ.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, эр бэрдин,
Кэриэстээҥ Эҥсиэли хотойун,
Саханы саха дуо дэппити,
Олоххо олоҥхо боотурун.
Ааспыт кэм үтүөтүн-мөкүтүн
Анааран-аттаран ахтыахха,
Ол онтон үөрэнэн өрүүтүн
Өбүгэ дьоммутун өйдүөххэ.
Биһиги үтүөбүт ол буолуо,
Кэнэҕэс ыччаппыт да үөрүө,
Оһохпут мэлдьитин оттуллуо,
Торҕо күөх буруобут унаарыа!
Кулун тутар 5 күнэ. 2016 сыл Хатырык
УРУЙДААҤ-АЙХАЛЛААҤ ЫЛДЬААНЫ
Тыһыынча тоҕус сүүс түөрт уон биир
Түрбүөннээх күннэрэ үүммүтэ,
Эбиитин сут, кураан кыһайан,
Бар дьону сэниэтин эспитэ.
Ол кэмҥэ баартыйа опкуомун
Саарбах дьон салайбыт эбиттэр,
Байыаннай бириэмэ диэн ааттаан,
Чурапчы дьоннорун күүһүлээн,
Тус хоту көһөргө күһэйэн,
Балыгы бултуурга дьаһайан,
Туга да суох сиргэ тиэрпиттэр,
Эрэйи эппиттэр.
Оҕону-урууну ытатан,
Өлүүнү-сүтүүнү дэлэтэн,
Кумалаан кэриэтэ көрүллэн,
Барбыттар сүөһүлүү үүрүллэн.
Бу аата баартыйа уурааҕын
Бигэтик толоруу буоллаҕа,
Ол бүгүн даҕаны хобдохтук
Ахтылла, иһиллэ турдаҕа.
Ол эрэ буолуо дуо, бу кэмҥэ
Атын да илиҥҥи улуустар,
От оттоон ол онно кыстыктаан
Көспүттэр кыһалҕа кыаһылаан.
Сахабыт дойдутун үрдүнэн
Ас-таҥас адьаһын мэлийэн,
Ыар баттык кыһалҕа кыпчыйан
Өлбүтэ үгүс дьон хоргуйан.
От-бурдук үүммэккэ хаппыта,
Алааһы аһыҥа саппыта,
Адьаһын эстэрбит кэлбитэ,
Күһэҥэ быстара буолбута.
Ханнык да чэпчэтии диэн суоҕа,
Бурдук диэн адьаһын да суоҕа
Эгэ эт, атын ас кэлиэ дуо?
Үрүҥ ас даҕаны кэмчитэ.
Үрүҥ тыын өллөйө буоллун диэн,
Халҕаны бүрүйбүт тириини,
Атын да амырыын астары
Аччык дьон ыксалтан аһыыра.
Хотону муҥунан сүөһүнү,
Сыһыыны толору сылгыны,
Ол аччык эрэйдээх көрөрө,
Ол онтон сиэбэккэ өлөрө.
Балыкка анаммыт балыгы
Күн аайы булгуччу бултуура,
Хахсаат тыал хаарыйар тымныытын,
Хоту сир силлиэтин-буурҕатын,
Хорсуннук тулуйа сатыыра,
Барытын фроҥҥа аныыра,
Сэриигэ аттаммыт аймаҕын
Күн аайы, түүн аайы саныыра.
Тыылга да бу кэмҥэ кыһалҕа
Фроҥҥа кэриэтэ буолбута,
Аччыктаан, хоргуйан, дьэҥкэрэн,
Үгүс да киһибит өлбүтэ.
Ол ону саныахха ынырык,
Хас биирдии киһиэхэ тэҥ ыарык
Көхсүгэ сүгэһэр буолбута,
Атын сир буоругар хаалбыта.
Сылгыны, сүөһүнү өлөрүөҥ
Ол онно хайаан да сууттаныаҥ,
Бултаабыт балыктан үссэниэҥ,
Буруйдаах аатыран тутуллуоҥ.
Бу кэмҥэ хобуоччу, донуосчут
Муҥутаан даҕаны хойдубут,
Бар дьонун аһынан аһаппыт
Ол былаас өстөөҕө аатырбыт.
Сүөһүнү, сылгыны көрөөччү,
Муораҕа балыгы бултааччы,
Бурдугу, сиэмэни ыһааччы
Быһата кумалаан буолбута.
Бу кэмҥэ Ылдьаа диэн эр бэрдэ
Салайар үлэҕэ баар этэ,
Бар дьонун аһынан, харыстаан,
Мунньахха мөккүһэн, этиһэн,
Ыстаалын аатыгар хаста да
Көрдөһүү суругун суруйан,
Сахабыт сиригэр сөбө суох
Салалта олорор диэбитэ.
Дьэ, кэлин тиһэҕэр эр бэрдэ
Москуба куоракка тиийбитэ,
Ыстаалын оҕонньор киниэхэ
Көрсүһэр түгэни биэрбитэ.
Көрсүһүөх, кэпсэтиэх — диэбитэ.
Ол онно Ылдьаа, дьэ, кырдьыгы
Уоһукка толору эппитэ,
Түмүгэр Ыстаалын киниэхэ
Дойдугун салай диэн эппитэ.
Үөрүүнү кытары сөпсөһөн,
Дьонугар ас-таҥас көрдөһөн,
Ол ону барытын ситиһэн,
Кыайыылаах эргийэн кэлбитэ.
Сахабыт дойдута киэҥ да киэҥ,
Кэрийиэх диэтэххэ олус киэҥ,
Ол ону барытын кыайбыта,
Дьонугар ас-таҥас тиэрпитэ.
Бүтүннүү өлүөх дьон ол кэмтэн
Өллөнөн, өрүттэн барбыта,
Күүтүүлээх, үөрүүлээх күн тахсан
Дойдулаах дойдутун булбута.
Кыһалҕа кыпчыйар кэмигэр
Төрөөбүт төрүт буор көмөтө,
Аар тайҕа барахсан баай булда,
Өрүспүт, күөллэрбит балыга,
Эбиискэ, күүс-көмө буолбута,
Сорох дьон ол онон орпута.
Ылдьааны ол сахха даҕаны
Кылыытын кэтээччи элбэҕэ,
Араастаан түһэрэн, саҥаран,
Үлэттэн үлэҕэ көстөҕө.
Ол эрэн ханнык да үлэҕэ
Киниттэн ордубут суох этэ,
Ол иһин бу бүгүн даҕаны
Ахтыллан ааттана турдаҕа.
Сымыйа кырдьыгы кыайбатын
Дьон-аймах бигэтик биллэҕэ,
Үтүөнү оҥорбут үтүөтүн
Төлөһөр кэм-кэрдии кэллэҕэ.
Үтүөкэн дьоннорбут ааттарын,
Эриирдээх-эрэйдээх суолларын,
Сэгэрдээр, өрүүтүн өйдүөҕүҥ,
Саатар ол онон үөрдүөҕүҥ.
Сырдык да санаалаах дьоннору
Айыыһыт хотуммут анаабыт,
Саас-үйэ тухары толору
Ахтылла туруҥ диэн дьоллообут.
Олортон биир сырдык арылхай,
Хотугу сулустуу чаҕылхай,
Чахчы да эн, Ылдьаа, эбиккин
Ол оннук ананан кэлбиккин.
Эйиигин өйдүүллэр Өлөөннөр,
Сунтаардар, Ньурбалар,
Бүлүүлэр, Уус Алдан, Чурапчы дьонноро
Сахабыт дойдутун бар дьоно.
Хаһан да төлөммөт сүдү иэс,
Ол ону толорор улуу иэс,
Ол аата Эйиигин өйдүүллэр,
Ол онтон киэн туттан үөрэллэр.
Оо, Ылдьаа, Эн олус сүдүгүн
Ол ону бэйэҥ да билбэккин,
Эн өрүү күндүттэн күндүгүн,
Үөһэттэн тырымныыр сулускун.
Кыһалҕа, кыһарҕан кыпчыйбыт,
Эдэрдиин-эмэнниин кыттыспыт,
Сааһырбыт көлүөнэҥ аатыттан
Эҕэрдэ тылларын тут эрэ.
Хотойдор хаһан да өлбөттөр,
Хотойдор мэлдьитин үрдүктэр,
Өлөрү өйүнэн кыайбыттар,
Олохтон хаһан да сүппэттэр.
Алгыаҕыҥ дойдубут бэртэрин,
Арчылыы сылдьыаҕыҥ ааттарын,
Күүс-көмө, өйөбүл буолтарын
Хаһан да самныбат кыахтарын.
Уруйдааҥ, доҕоттоор, уруйдааҥ!
Бар дьонун быыһаабыт саарыны!
Айхаллааҥ, доҕоттоор, айхаллааҥ!
Күн буолбут аанньалы, Ылдьааны!
ЧЭЙ ЭРЭ, ДОҔОТТОР, ТУОЙУОҔУҤ
Сахабыт дойдутун үрдүнэн
Дьол-соргу кустуга алаарар,
Ол кустук оһуордаах сырдыгар,
Ылдьаа, эн олоҕуҥ арыллар
Хос ырыата:
Чэй эрэ, доҕоттор, туойуоҕуҥ
Эҥсиэлим хомпоруун хотойун!
Кырдьыга кылбайан тахсыбыт
Эр бэрдин, сахабыт саарынын!
Сут-кураан, сэрии-тыыл барыга
Эппитин-хааммытын куурдара,
Ылдьаа чиҥ саҥата дуорайан
Өлүүттэн-сүтүүттэн быыһыыра.
Хос ырыата.
Тус хоту баар дьонуҥ эн ааккын
Дьүкээбил суһума дэһэллэр,
Төрөөбүт-үөскээбит бар дьонуҥ
Эйиигин киэн туттан ахталлар.
Автор: 