01.12.2022

«Сахам алгыстаах аһа»

От ыйын 12 күнүгэр “Эҥсиэли” сынньалаҥ пааркатыгар  Моҕол ураһаҕа республиканскай аҕам саастаахтар «Үрүҥ көмүс сынньалаҥ» лааҕыр кыттыылаахтарыгар «Сахам алгыстаах аһа» тэрээһини иилээн-саҕалаан ыыттыбыт,  кинигэ быыстапкабытын туруоран дьон интириэһин таттыбыт.

Өбүгэ сэһэнинэн, сахалар былыр-былыргаттан сылгы-ынах биэрэр аһын: үүтүн, сүөгэйин, этин, тыа кыылын, уу көтөрүн бултаан, сир үүнээйитин үргээн ылан үрүҥ аска былаан; уу баайын: собо, мунду, күөнэх балыктары аһылык оҥостоллоро.  Хас биирдии омук киэн туттар астардаах. Сахаларга биир оннук бүлүүдэнэн алаадьыбыт буолар. Кэпсэтиибит саха саамай сөбүлүүр аһын  – алаадьы туһунан  буолла, манна кэлбит ыалдьыттарга алаадьы көрүҥнэрин билиһиннэрдибит.  

 Саха алгыстаах астарын туһунан бэйэтин санаатын үллэһиннэ — СӨ норуотун хаһаайыстыбатын Үтүөлээх үлэһитэ, СӨ “Гражданскай доблесть” бочуотунай бэлиэ, «За заслуги перед отечеством II степени» уордьан кавалера, сахабыт сирин биир биллэр улахан «Тыгын Дархан» ресторанын  1993 сылтан иилээн-салайан үлэлэппит директора, күн бүгүн да кини олох үөһүгэр, күн бокуой билбэккэ үлэлии-хамсыы сылдьар, бары убаастыыр, ытыктыыр киһибит Мария Николаевна Габышева.

Саха аһын Аан дойдуга тарҕатааччы, Российскай Федерация маастар-асчыта, Российскай Федерация эргиэнин үтүөлээх үлэһитэ, Российскай Федерация потребкооперациятын туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ,  Нам, Таатта улуустар улуустарын Ытык киһитэ, А. Е. Кулаковскай аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай бириэмийэтин лауреата, норуот асчыта Иннокентий Иннокентьевич Тарбахов  ас-үөл эйгэтигэр айымньылаах суолун Нам остолобуойуттан асчыт үөрэнээччититтэн саҕалаабыта. Эдэр дьоҕурдаах үлэһит сотору кэминэн бригадир, технолог, онтон остолобуой сэбиэдиссэйигэр тиийэ үүммүтэ.

50-ча сыл саха аһа аан дойдуга киэҥник биллэригэр элбэх үлэни ыыппыт, сахалыы тыыннаах Тыгын Дархан ресторан төрүттээччитэ Иннокентий Тарбаахап саха аһын туһунан хас да кинигэни суруйан бэчээттэппитэ.  Бастакы кинигэтэ «Эн остуолуҥ сахалыы астара» 1986 с. бэчээттэнэн  өбүгэлэрбит төрүт астарын астыыр рецептарын бүгүҥҥэ диэри бары остуолбут кинигэтэ оҥостон көрө, үөрэнэ, астыы сылдьабыт.   И.И.Тарбахов 2009 с. таһааттарбыт “Өбүгэ алгыстаах аһа” кинигэтигэр Нам остолубуойугар үлэлээбит сылларын, бииргэ үлэлээбит коллегаларын, доҕотторун олус истиҥник – иһирэхтик ахтан суруйар. Олортон биирдэстэринэн буолар  СӨ эргиэнин Үтүөлээх үлэһитэ,  «За вклад в развитие Потребкооперации РФ» уордьан кавалера, Нам улууһун бочуоттаах олохтооҕо, үлэ ветерана Нина Николаевна Тимофеева.

   Нина Николаевна бу көрсүһүүгэ кэлэн  Иннокентий Тарбаховтыын бииргэ үлэлээбит сылларын уонна саха аһыгар аан бастаан болҕомто хайдах ууруллубутун, ханнык сахалыы астары астаан дьону-сэргэни күндүлээбиттэрин туһунан биһиги ыалдьыттарбытыгар сиһилии  кэпсээтэ, билиһиннэрдэ уонна бэйэтин илиитин сылааһын иҥэрэн оҥорбут арыылаах саламаатынан ыалдьыттары күндүлээтэ. Саламаат оҥорор ырысыабын ыалдьыттарга тарҕатта.

Көрсүһүүбүт түмүгэр улуустааҕы киин библиотека үлэһиттэрэ   “Иэйии” ветераннар түмсүүлэрин кытта холбоон   уон үс  көрүҥ  алаадьы арааһын астаан аҕалан күндү ыалдьыттарбытыгар амсаттыбыт. Сахалыы сиэринэн ыалдьыттарбытын алаадьылаах кымыһынан  айах тутан, күндүлээн сэргэх тэрээһин олус үчүгэйдик, истиҥник ааста.

 Ыалдьыттарбытын, тэрээһин кыттыылаахтарын күн үтүөтэ арыаллыыр туонатыгар, орто дойдуга кэлбит аналгытынан чугас дьоҥҥутунан кынаттанан, чэгиэн туруктаах сылдьан, сырдык, сылаас мичээринэн, тапталынан угуттанан, ситиһии эҥэрдээх, бу курдук, куруутун олоххо көхтөөх көрүүлээх уһуннук, дьоллоохтук олорун диэн  алгыс тылларын этэн түмүктээтибит.