Автор: Бэс ыйын 23 күнүгэр Арассыыйа Наукаларын Академиятын Сибиирдээҕи салаата, Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын институтугар «Якутский острог – форпост освоения Северо-Востока Азии» диэн республикатааҕы научнай-практическай конференция үрдүк таһымнаахтык буолан ааста. Конференцияҕа РФ Наукаларын академиятын (РАН) член-корреспондена, Санкт-Петербурдааҕы история институтун дириэктэрэ, история наукатын доктора, профессор Алексей Владимирович Сиренов кыттыыны ылла.
Бу улахан суолталаах тэрээһиҥҥэ Н.М.Рыкунов аатынан киин модельнай библиотека Саха Национальнай библиотека кыраайы үөрэтэр салаатын кытта “Намский улус-врата государсвенности народа Саха” диэн улахан научнай кинигэ быыстапкатын туруордубут. Манна ученайдар 1632 сылтан Саха сирэ Россия састаабыгар киирбитин, Дьокуускай куорат, Нам улууһун историяларын чинчийбит, үөрэппит үлэлэрэ туран дьон-сэргэ сэҥээриитин ылла. Маны тэҥэ, Ленскэй острог историятын үөрэппит Нам улууһун биллиилээх кыраайы үөрэтээччилэрэ Замятин Терентий Иванович уонна Сивцева Ульяна Дмитриевна үлэлэрин сырдатар кинигэлэр, докумуоннар турдулар.
Кинигэ быыстапкатыгар Саха Национальнай библиотекатын Сэдэх кинигэлэри үөрэтэр уонна чинчийэр киинин фондатыттан Саха сирин уонна Дьокуускай остуруогун устуоруйатын туһунан XVIII-XX үйэлэр сэдэх кинигэлэрэ турдулар. Холобур, 1730 с. немецтыы тылынан тахсыбыт Страленберг Ф.И. «Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia» (пер. На рус. “Северная и восточная части Европы и Азии”) кинигэтэ, 1774 с. “Сибирская история с самого открытия Сибири до завоевания сей земли российским оружием, сочиненная на немецком языке…профессором древностей и истории, также членом исторического Геттингского собрания Иоганном Ебергардом Фишером”, 1869 с. тахсыбыт Миддендорф А.М. “Путешествие на Север и Восток Сибири” диэн кинигэлэрэ кыттааччылар болҕомтолорун тарта. Ону таһынан, Саха сирин бастакы официальнай духуобунай ис хоһоонноох таҥара дьиэтин сурунаала “Якутские епархиальные ведомости”, XIX үйэ бүтүүтэ — XX үйэ саҕаланыытыгар тахсар справочно-статистическай таһаарыылар, Арассыыйа империятын састаабыгар баар регион туһунан сүрүн иһитиннэрэр источник “Памятная книжка Якутской области” о.д.а. интириэһинэй кинигэлэр турдулар.
Коллегаларбытыгар, Саха Национальнай библиотекатын директорыгар Саргылана Васильевна Максимоваҕа, кыраайы үөрэтэр салаа уонна Сэдэх кинигэлэри үөрэтэр, чинчийэр киин үлэһиттэригэр, чуолаан, Лариса Иннокентьевна Кычкинаҕа уонна Анна Владимировна Таппыроваҕа улахан махталбытын тиэрдэбит уонна инникитин даҕаны саҥа бырайыактарга, сонун тэрээһиннэри тэрийиигэ бииргэ үлэлиэхпит диэн эрэнэбит.
Раиса Дьяконова
Н.М.Рыкунов аатынан киин библиотека сүрүн специалиһа
