(“Эр санаа уордьан” кавалера)
Николай Николаевич Романов 1980 сыллаахха бэс ыйын 3 күнүгэр Чурапчы оройуонун Соловьевскай нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Коля Романов элбэх оҕолоох Парасковья Дмитриевна уонна Николай Николаевич Романовтар дьиэ кэргэҥҥэ 4 эдьиий кэннэ бастакы күүтүүлээх, мааны уол оҕо этэ. Ийэ-аҕа дьоло онтон өссө үрдээбитэ, тапталга, далбарга улааппыта. Коля оҕо сааһа сардааналаах хочолоох кыыс Амма кытылыгар, Тэйэр Хайа тэллэҕэр ааспыта. Кэрэ айылҕалаах Мырыла кырдалыгар доҕотторун кытта сүүрэн-көтөн, оонньоон, тэлэһийэн, Амма эбэ уутугар күөлэһийэ сөтүөлээн, бэрт кыра сааһыттан бултаан дьонун үөрдэн, айылҕалыын алтыһан дьоллоохтук ааспыта. Ыал улахан уола буолан төрөппүттэригэр улахан көмөлөөх киһи этэ, тыа олоҕун үлэтин сатыы-кыайа улааппыта.
1987 сыллаахха Нестор Соловьев аатынан орто оскуолаҕа бастакы кылааска киирбитэ. Коля кыра эрдэҕиттэн боччумнаах, сэмэй, лоп бааччы толкуйдаах, үөрэххэ тардыһыылаах, дьоҕурдаах, билиигэ-көрүүгэ баҕалаах буолан ыарырҕаппат, уруок тематын бэйэтэ хасыһан үөрэтэр, кинигэни тута сылдьан ааҕар, тобуллаҕас өйдөөх, ис иһиттэн билиилээх, сорудаҕы толорор үөрэнээччи этэ. Кылаас саамай тумус туттар үөрэнээччитэ буолан үөлээннээхтэригэр, учууталларыгар үчүгэй эрэ өйдөбүлү хаалларбыта. Биир да уруогу көтүппэккэ үөрэнэр кылаас бастыҥ үөрэнээччитэ буолан бастыҥнар истэригэр сылдьыбыта. Оскуолаҕа ыытыллар тэрээһиннэргэ, интеллектуальнай оонньууларга кини хамаандата куруук кыайыылаах тахсара. Математиканы, биологияны, ырыаны интэриэһиргиир, олус үчүгэйдик ыллыыр этэ. Кылааһын уолаттарын кытта ВИА тэринэн кэнсиэр аайы элбэх дьон биһирэбилин ылбыттара. Бары олимпиадаларга кыттан призер, лауреат буолан үөрэппит учууталларын үөрдэрэ. Оҕо сааһыттан улахан дьону убаастыыр сыһыана улаатыар диэри иитиллэн кэлбитэ. 1997 сыллаахха билии кылаатын иҥэринэн төрөөбүт оскуолатыттан кынаттанан тахсыбыта.
Ити сыл Максим Аммосов аатынан Дьокуускайдааҕы государственнай университетка ситиһиилээхтик туттарсан устудьуон үрдүк аатын сүгэр. Устудьуоннуур сылларыгар доҕотторугар-атастарыгар билиититтэн бэрсэр эрэллээх табаарыс, сүбэһит этэ. Устудьуон общественнай олоҕор көхтөөх кыттааччы, көҕүлээччи, ырааҕы-киэҥи анааран көрөр ыччат этэ. 2004 сыллаахха университеты бүтэрэн географ идэтин ылан олох киэҥ аартыгар үктэнэр.
Үөрэҕин бүтэрээт төрөөбүт оскуолатыгар Мырылаҕа биология уонна география учууталынан ананан кэлэр, кылаас салайааччыта буолар. Оскуола иһинэн туризм тэрийбитэ. Үөрэппит учууталларын дириҥ итэҕэллэрин толорон убаастабылы ылбыта.
Николай Романов бары билиитин-кыаҕын биэрэн үлэлээбит тэрилтэлэрэ:
- 2006-2009 сылларга республикатааҕы лицей-интернат хаһаайыстыбаннай чааһын үлэһитэ;
- 2009 сыллаахха Максим Аммосов аатынан государственнай университет саҥалыы бэлэмнээһин курсугар үөрэнэн “Финансы и кредит” үөрэҕи кыһыл дипломунан бүтэрэр;
- 2010 сыллаахха «Алмазы Анабара” акционернай уопсастыба материальнай-техническай хаһаайыстыбаннай чааһын үлэһитэ;
- 2011 сыллаахха оччолорго Нам улууһун баһылыга Альберт Иннокентьевич Ильин бу уолтан тыыппалаах специалист тахсыыһы диэн таба көрөн Нам улууһун дьаһалтатыгар үлэҕэ ыҥырар. Николай Николаевич дьиэ кэргэнин кытта Эҥсиэли хочотугар көһөн кэлэн дьаһалта тэрийэр отделыгар сүрүннүүр специалиһынан үлэтин саҕалыыр;
- 2012 сыллаахха экономика управлениетын сүрүннүүр специалиһа;
- 2014 сылтан муниципальнай сулууспа үлэһитэ, экономика управлениетын торумнааһын уонна былааннааһын специалиһа;
- 2015 с Хатыҥ-Арыы дьаһалтатыгар финанса уонна экономика специалиһа.
2016 сыл тохсунньу 1 күнүттэн Нам улууһун культура сайдыытын управлениетыгар экономикаҕа сүрүннүүр специалиһынан үлэлии киирбитэ. Кини үлэлиир кэмнэригэр культура экономическай үлэтэ сааһыланан, араас граннарга, конкурстарга кыттар буолбута. Николай Николаевич быһаччы көмөтүнэн улуус айар коллективтарын материальнай-техническай базатын бөҕөргөтөр сыаллаах улуус баһылыгын Грана көрүллэр буолбута. Маны таһынан республика бюджетыттан көрүллэр Граннарга музей, библиотека, оҕо искусствотын оскуолата ситиһиилээхтик кыттыбыта. Саҥа дыбарыас үлэҕэ киирэригэр эбии штат боппуруостарыгар, культура тэрилтэлэрин капитальнай өрөмүөҥҥэ, тэрээһиннэр үбүлээһиннэрэ кинини кытта сүбэлэһиинэн быһаарыллара.
2019 сыллаахха улуус дьаһалтатыгар экономика управлениетыгар көспүтэ, үлэлиир кэмигэр экономика салаатыгар салайааччы солбуйааччытыгар тиийэ тахсыбыта. Николай дьаһалтаҕа кэлбит кэмигэр муниципальнай тус сыаллаах программалар сроктара бүппүт буолан барыта саҥаттан оҥоһуллубута. Улахан программалары бэйэтэ иилээн-саҕалаан оҥорбута. Ол курдук: «Развитие культуры в МО Намский улус» за 2020-2024 годы, «Экономическое развитие и инновационная экономика МО «Намский улус» на 2020-2024 годы, «Доступная среда в МО «Намский улус» на 2020-2024 годы. Бу программалар туолууларын кытаанах хонтуруолга ылан, көдьүүһүн ааҕан-суоттаан, учуоттаан, программа олоххо киириэр дылы сүрүннээбитэ. Бу барыта кини ис дууһатыттан ылсан, дууһатын-сыратын биэрэн үлэлээбит үлэтин түмүгэ буолар. Кини бииргэ үлэлиир коллегаларын кытта үлэлэрин сүрүн хайысхата муниципальнай тэриллиилэр улуус уонна нэһилиэк бюджеттарын былааннааһын, ылыныы, ону сөпкө туһаныы, хонтуруоллааһын, улуус олохтоох дохуотун ааҕыы, улаатыннарыы, улуус инники сайдыыта бөҕөргүүрүгэр бырайыактары, этиилэри көмүскээһин, олохтоох үбү-харчыны тыырыыга үлэ ньымаларын тупсарыы, сайыннарыы. Улуус баһылыга Юрий Слепцовтуун, биир идэлээхтэрин кытта бэркэ тапсан үлэлээн-хамсаан кэлбитэ. Улуус дьаһалтатын үлэтигэр харчы хамсааһына барыта кини илиитин иһинэн ааһара, киниэхэ сүктэриллибит сорудаҕы чуолкайдык, үрдүк таһымнаахтык толорор этэ диэн коллегалара туоһулууллар.
Инникини толкуйдуур, былаанныыр, ааҕар-суоттуур үрдүк таһымнаах специалист буолан ылсыбыт дьыалатын ымпыгар-чымпыгар диэри тиһэ5эр тиэрдэр үлэһит этэ. Улуус социальнай-экономическай сайдыытыгар бэйэтин кыаҕынан оҥорон-тутан, эппиэттээх үлэлэргэ буһан-хатан улахан үлэни ыытыһан кэллэ.
Николай Романов дойдутун Мырыланы куруук ахтар-саныыр, нэһилиэгин туһугар ыраахтан да ыалдьар этэ. Ол да иһин 2017 сыллаахха саҥаны, сонуну олоххо киллэрэр сыаллаах төрөөбүт нэһилиэгэр Мырылаҕа баһылыкка туран быыбарга кыттыбыта.
2020 сыллаахха « Высшая школа инновационного менеджмента при Главе РСЯ» үөрэнэн аттестационнай үлэтин “Создание благоприятных условий для развития туризма на примере Намского улуса” көмүскээбитэ. Инники өттүгэр Николай Николаевич туруорсан оҥорбут программалара, өҥөтө, көмөтө, тирэҕэ сайдыы үктэлэ буола туруохтара. Түбүктээх үлэтин быыһыгар субуотунньуктарга, тупсарыы үлэтигэр, көмө наада буолла эрэ барытыгар ылсан, ыксаллаах быһыы-майгы кэмигэр хаһан да туора турбакка халаан уутун үлэтигэр, улахан баһаардарга сылдьыһар этэ. Үлэлиирин кэмигэр идэ таһымын үрдэтэр хас да үөрэҕи ылбыта. Никольскай нэһилиэгин куратора этэ.
Ити курдук Николай Николаевич үлэ үөһүгэр сылдьан дойду туһугар туруулаһар сыаллаах кытаанах санааны ылынан, көҥүл өттүнэн тылланан 2023 сыл тохсунньу ыйыгар бэбиэскэ тутан Украинаҕа көппүтэ. Владивосток куоракка 2 ый байыаннай бэлэмнэнии үөрэҕин ааһан Донецкай сиригэр-уотугар тиийбитэ. Анал байыаннай дьайыыга 7 аҥар ый сылдьарын тухары сотору-сотору сибээскэ тахсан дьиэ кэргэнин, үлэни-хамнаһы, коллегаларын туһунан истэ-билэ сылдьыбыта. Улууска буолар быыбарга баһылыкка, депутакка кимнээх турбуттарын, үлэ хайдах бара турарын олоҕун тиһэх күннэригэр диэри туоһулаһар этэ. Хомойуох иһин, быыбар түмүгүн билбэккэ хаалбыта олус хомолтолоох. Сахалыы иитиилээх, көнө сүрүннээх, киэҥ-холку майгылаах, мындыр толкуйдаах, кыраҕа ымыттыбат эр сүрэхтээх чулуу ыччаппытын, чугас дьонугар саамай дурда-хахха буолар эрэллээх киһибитин сүтэрбиппит олус да кыһыылаах, тылынан эппэт абаккалаах. Николай олоҕу наһаа таптыыр буолан кэргэнигэр, оҕолоругар, чугас дьонугар этэҥҥэ эргиллэн кэлэр, олоҕун салгыы олорор бигэ эрэллээх этэ. Олох үчүгэй өттүгэр салаллан дьоллоох олоҕу тутар үгүс былааннардаах этэ. Ону баара балаҕан ыйын саҥатыгар ыар сурах кэлэн барыбытын соһутта уонна уолутта. Ол эрэн кини чаҕылхай, эр киһилии дьоһуннаах, сиэрдээх олоҕо, саалаахтан самныбат хорсун геройдуу быһыыта аатын ааттата туруо.
Эрэллээх кэргэн, 3 оҕо тапталлаах аҕата, убаастыыр, киэн туттар киһибит, убайбыт, бырааппыт, убаастыыр коллегабыт өссө да уһуннук олоруоҕун дойдуга буола турар быһыы-майгы содула баара-суоҕа 43 сааһыгар илдьэ барда. Эн олорбут олоҕуҥ, чопчу сыаллаах үлэҥ-хамнаһын, оҥорбут үтүөҥ-өҥөн, төрөөбүт дойдугар бэриниилээх киһи буоларыҥ хаһан да умнуллуо суоҕа
Саха хорсун уола Николай Романов “Ронин” көмүс уҥуоҕа 2023 сыл алтынньы 11 кунугэр дойдутугар Мырылаҕа кистэммитэ. Бойобуой дьайыыларга бэйэтин хорсунун көрдөрбүт Николай Романов өлбүтүн кэннэ «Эр санааланыы» уордьанынан наҕараадаламмыта.