2 мая, 2026

Корякин Григорий Афанасьевич (1907-1990)

1907 сыллаахха Кэбээйи оройуонун Сииттэ нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Армияҕа барыан иннинэ 1936 сылтан бырабылыанньа председателинэн талыллан, хаһаайыстыба бөҕөргүүрүгэр үгүс сыратын биэрбитэ.

1941 сыл атырдьах ыйын 27 күнүгэр төрөөбүт ийэ түөлбэтиттэн Киргиэлэй Корякин сэриигэ барбыта. Биир колхозтан, Сииттэ нэһилиэгиттэн, 23 саамай турук дьон ыҥырыллыбыттара. Олортон сэттиэйэҕэ баас-үүт буолан эргиллибитэ. Сэрии уотугар бастакы сүрэхтэниитэ 1942 сыл тохсунньу 5 күнүгэр Сталинградскай фроҥҥа буолбута. Бэһис армия 79-с стрелковай полкатын 1.89-с отдельнай противотанковай. дивизионугар 45 миллиметрдээх орудиеҕа наводчигынан, сатыы сору-муҥу муннунан солоон, эрэйи эҥэринэн тэлэн сылдьыбыта. Сталинград, Ростов, Курскай-Орел туһаайыылара, Киев, Ленинград, Кенигсберг, Прибалтика государстволара- ханна-ханна тиийбэтэҕэй саха буойун уолана! Сэриини өстөөх арҕаҕар, Берлин анныгар, түмүктээбитэ. Кини бойобуой суоллара «Кыһыл Сулус» орденынан, «Бойобуой үтүөлэрин иһин», «Хорсунун иһин» уонна да атын мэтээллэринэн бэлиэтэммитэ.

1946 сыллаахха ыам ыйыгар сэрииттэн эргиллэн кэлэн, Нам оройуонугар үп салаатыгар 20-чэ сыл үлэлээбитэ. «Отличник финансовой работы» бочуоттаах ааты ылбыта.

Г. А. Корякин 1965 сылтан булчуттар уонна балыксыттар оройуоннааҕы обществоларын председателэ, РСФСР булчуттарын уонна балыксытгарын обществотын бочуоттаах чилиэнэ, пятилетка, социалистическай куоталаһыы кыайыылааҕын Знактарынан хаста да наҕараадаламмыта. Айылҕа харыстабыла государственнай суолталаах тыын дьыала буоларын кини дьиҥнээхтик өйдүүр буолан, 1976 сыллаахха, дьулуһан туруорсан, Кэбээйи уонна Нам ыпсыыларыгар, Ханчалы үрэх төрдүгэр, Чаалаҕан диэн сиргэ анал булт базатын тэрийтэрбитэ. Бу бүтүн республикаҕа да сонун дьыала этэ. Булчуттар хонор, сынньанар 20 миэстэлээх дьиэлэрэ тутуллубута, булт араас тэрилэ бэлэмнэммитэ.

Григорий Афанасьевич эдэр сааһыттан ырыа-тойук айар дьарыктааҕа. “Отуу уота” литературнай түмсүү биир бастакы чилиэнин, тэрийээччитин быһыытынан биллэр. Кини 1990 с. сэтинньи 20 күнүгэр олохтон туораабыта.

Сэриигэ аттаныы

Сэкилээх Сииттэҕэ төрөөммүн,
Мундуну, бочооҕу сиэтэлээн,
Буутум этэ буспута,
Сиһим этэ сиппитэ.

Куйаас сайын оту охсон
Куйуһута сылдьыбытым-
Уоттаах сэрии ыҥырыыта
Күүттэрбэккэ тиийэн кээлтэ.

Хойуу оттоох ходуһаны
Аргыый тэлэн тахсаммын,
Хомунаммын, үөһэ тыынаат,
Дьиэбэр тиийэн кэлбитим.

Күндү киһим, ийэккээним,
Итии чэйин иһэбин.
Сып-сап аһаат ыстанабын
Таптыыр кыыспар, тапталлаахпар.

Кэриэс буоллун дэһэммит
Доҕор кыыһым биһикки
Илиилэртэн ылсаммыт
Оргууй аҕай хаамсабыт.

Саха дьонун сиэринэн
Ыраах айан иннинэ,
Аал уоппутун оттобут,
Олох дьолун түстүүбүт.

Айылҕабыт ситэн-тупсан,
Дыргыл сыта абылыыр.
Долгутуулаах түгэн үөмэн
Тиийэн кэлэр биһиэхэ.

Күммүт үөһэ күөрэйиитэ,
Көмүс сиикпит көтүүтэ,
Иитиллибит алааспыттан
Аттаммытым сэриигэ.

1941
***
Чаалаҕаным базата
Нуолур солко тыалардаах,
Халыҥ ойуур хаһаастаах,
Хагдарыйбат ачалаах.
Сайа үрэр салгыннаах,
Хатыҥ чараҥ алардаах,
Ото-маһа оһуордаах,
Хоойго-быарга хорҕотор
Хаптаҕаһа ханыылаах,
Отон уга ойуурдаах,
Чаалаҕаным базата
Үөрүү-көтүү кииннэммит,
Үрдүк биэрэк аартыгар
Күлүмүрдэс дьиэлэммит.
***
Оһуо-оһуо оһуокай,
Эһиэ-эһиэ эһиэкэй!
Икки улуус быыһыгар,
Улуу өрүс эҥэригэр,
Оҥоһуулаах миэстэҕэ
Окумалтан олуһан,
Оһуокайдыыр оонньууну
Олохтуоҕуҥ, оҕолоор!
Чэгиэн-чэбдик эрдэххэ
Тэйэн-тэбэн биэриэҕиҥ,
Оһуокайдыыр оонньууга
Оҕонньордуун киирдиннэр,
Эһиэхэйдиир оонньууга
Эмээхсинниин кэллиннэр.
Эгэлгэлээн эттэххэ,
Олоҥхолуу туойдахха,
Олус үтүө миэстэҕэ,
Орто туруу дойдуга
Удьуор саха дьонноро
Уруу-тарыы тардыһан
Олохсуйан олорбуттар!
Күннүктээх сирдэртэн
Көрө-билэ кэлбит,
Кубэй хотун ийэлэр,
Айгыр-силик аҕалар,
Иллээх Ийэ дойдубут
Барҕа баайын харыстыыр
Ытык ыйаах суруллан,
Көстөр күнүм анныгар,
Көй салгын тыыныгар
Көмүс уйа туругурдун,
Көтөр-сүүрэр үөскээтин.
Этэн бүттүм эҺиэкэй,
Оонньоон бүттүм оһуокай!

Эргиллии

Күдэҥҥэ көппөккө сэрииттэн эргиллэн,
Уолукпар сулустаах мэтээли анньынан,
Самныбат саргыбыт сандаара тахсан,
Өрөгөй үрдээн күндээрэ көстөн
Төрөөбүт-үөскээбит дойдубар кэллим.
Былыргы быйаҥнаах алааһым тыатыгар
Оһуордаах хонууга олорбут дьоммор,
Сандаарар халлааммар, саймаарар салгыммар.
Күүгүнүү көрүлүүр көтөрө-сүүрэрэ
Музыка кутуллар куолаһа кэрэтиэн.
Боччумнаах дьонноох Болдьукам ууһугар
Халааннаах сүүрүктээх Ханчалым үрэҕэр
Урукку бөһүөлэк уйгулаах олоҕор,
Унаарар-көҕөрөр алгыстаах алааспар
Баһылай биһиги: “Дорообо”,- дэстибит,
Кураанах хонууга куустуһан турдубут...
Эдэрдиин, эмэнниин сэриигэ барбыттар
“Сэриини утары таалгытын кырыылааҥ.
Мин оҕом, кэргэним күдэҥҥэ көппүтэ”,-
Энэлгэн быыһынан эмээхсин эппитэ,
Барыбыт бааһырбыт сүрэхпит тэппитэ.
Өлбүт да тыыннаах да албаннаах аатыгар,
Баһылай доҕорум, сэргэтэ туруоруох,
Кэнэҕэс ыччаттар кэриэстээн көрдүннэр,
Ахта-саныы, махтана турдуннар.

1946
Мы используем cookie-файлы для наилучшего представления нашего сайта. Продолжая использовать этот сайт, вы соглашаетесь с использованием cookie-файлов.
Принять