Автор: 
Балаҕан ыйын 3 күнүгэр Намнааҕы улуустааҕы кииннэммит библиотекаҕа Иккис Аан дойду сэриитэ түмүктэммит, Японияны кыайыы күнүгэр анаммыт ураты суолталаах тэрээһин буолла. Бу күн – 1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыттыбыт буойуннарга, тыылга Кыайыыны уһансыбыттарга анаммыт «Мэҥэ Таас» кинигэ-мемориал 10-с томун сүрэхтэниитэ иҥирдэ.
«Биир дьиэ-кэргэнтэн – ийэ дойду көмүскэлигэр» диэн сүрэхтэммит бу том, биир дьиэ кэргэнтэн сэриигэ ыҥырыллан сэриилэспит ини-биилэр уонна кинилэр чугас аймахтарын үтүө ааттарын үйэтитэр. Сэрии уоттаах толоонугар хорсуннук охтубут, сураҕа суох сүппүт, онтон Кыайыы көтөллөөх дойдуларыгар төннөн кэлэн эйэлээх олоҕу уһансыбыт Нам улууһун дьоруойдарын кэриэстэбилигэр ананар.
Бу кинигэ «Нам улууһа» муниципальнай оройуон сакааһынан уонна өйөбүлүнэн таҕыста. Бырайыак ааптара – Нам улууһун ветераннарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Кобякова Софья Дмитриевна. Бу улахан үлэҕэ оройуон краеведтара, дьиэ кэргэннэр, нэһилиэктэр дьаһалталарын үлэһиттэрэ, архив үлэһиттэрэ, П.И. Сивцев аатынан Намнааҕы история уонна этнография түмэлин үлэһиттэрэ бииргэ кыттыһан, үлэни күүстээхтик түмүктээтилэр.
Былырыын, 2025с. 1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Сэбиэскэй норуот немецкэй-фашистскай халабырдьыттары Кыайыытын 80 өрөгөйдөөх үбүлүөйдээх сылын бэлиэтээбиппит. Дойду үрдүнэн Аҕа дойдуну көмүскээччи, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччи, Нам улууһугар Кыайыы сыла биллэриллибитэ, сэрии уоттаах хонуутугар дьоруойдуу охтубут, сураҕа суох сүппүт, онтон Кыайыы көтөллөөх дойдуларыгар төннөн кэлэн эйэлээх олоҕу уһансыбыт, тыылга бэйэлэрин харыстаммакка үлэлээн Кыайыыны чугаһаппыт Ытык дьоммут ааттарын үйэтитиигэ улахан үлэ барар.
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр эйэ, көҥүл иһин Ийэ дойду көмүскэлигэр Нам улууһуттан 2879 эдэркээн, үлэ үөһүгэр сылдьар дьоммут сэриигэ ыҥырыллан барбыттара. Кинилэртэн 1471 киһи сэрии толоонугар үйэ саас тухары хаалбыттара, дойдуларыгар эргиллэн кэлбэтэхтэрэ, сураҕа суох сүппүттэрэ. Тыылга хаалбыт дьоммут эдэрдиин-кырдьаҕастыын Кыайыы иһин бэйэлэрин харыстаммакка күргүөмнээхтик үлэлээбиттэрэ. Сут, аччык дьылларга элбэх киһи сырдык тыына быстыбыта.
Нам улууһугар буойуттарбыт сырдык ааттарын үйэтитиигэ 1996 сылтан саҕалаан «Мэҥэ Таас» мемориал-кинигэ 10 тома таҕыста. Быйыл Кыайыы 80 сылын көрсө бэчээккэ тахсыбыт «Мэҥэ Таас» кинигэ 10-с тома «Биир дьиэ кэргэнтэн — Ийэ дойду көмүскэлигэр» диэн сүрэхтэнэн биир дьиэ кэргэнтэн Дойду көмүскэлигэр аттаммыт бииргэ төрөөбүт ини-бии буойуттарга ананна.
Презентацияҕа ытык ыалдьытынан Васильев Василий Николаевич, РФ Ытык Судьуйата, СӨ Үтүөлээх Юриһа, СӨ Сэрии уонна Үлэ ветераннарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта, ыҥырыллан кэллэ. Кинигэҕэ киирбит дьиэ кэргэннэр бэйэлэрин чугас дьонун, сэриигэ кыттыбыт дьоруойдарын туһунан ахтан-санаан кэпсээтилэр.
Бу тэрээһин – Нам улууһун сэриигэ кыттыыны ылбыт ытык дьонун өйдөбүлүгэр уонна кинилэр хорсун быһыыларыгар сүгүрүйүү. Кинигэ ааҕааччы киэҥ араҥатыгар ананар.
